Mihri Belli 1915’de Silivri’de doğdu. Babası, Kurtuluş Savaşında Trakya-Paşaeli Müdafayı Hukuk Cemiyeti genel sekreteri Urfalı Mahmut Hayrettin Belli’dir. Annesi Rumeli göçmeni bir ailedendi. Mihri Belli 1936-1940 yıllarında iktisatta yüksek tahsilini tamamlamak için ABD’ye gitti. Bu, Kurtuluş Savaşı ruhunun hala diri tutulduğu Kemalist Türkiye’den emperyalist dünyaya bir açılıştı. Anglo-Sakson egemenliği altındaki o dünyada Türkiye gibi yoksul bir ülke vatandaşı için kader, yeteneklerin ne olursa olsun hor görülen bir ikinci dünya vatandaşı sayılmaktı. Kadere boyun eğenler vardı. Belli kabullenmedi. Yurtseverlikten çıkış yaparak sosyalizme varışı böyle oldu. Mihri Belli ilk olarak siyasi eylemlere Amerika’da katıldı. Missisippi eyaletinin zenci yarıcıları. Üniversite gençliği ve San Francisco limanı işçileri saflarında çalıştı.

Türkiye’ye dönüşünde 1940’dan başlayarak Tek Parti döneminde biricik muhalefet partisi olarak illegaltede bulunan TKP’de çalıştı. 1942’de bu partide sorumlu göreve geldi. 1943-1944 ders yılı İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde Profesör Fritz Neumark’ın asistanlığını yaptı. Üniversite sağa kaymış tek parti CHP iktidarına muhalefet eden bir antifaşist gençlik örgütünün kurulmasına ön ayak oldu. Belli arkadaşlarıyla birlikte İlerici Gençlik Birliği (İGB) kurucu ve üyeleri olarak tutuklandı ve iki yıl hapis ve sürgün cezasına mahkum oldu.

Belli sürgünden kaçarak 1947-1949 yıllarında Yunanistan içsavaşına katıldı. Tabur komutanlığı yaptı. İki kez yaralandı.

1950’de yurda döndü. Tutuklandı ve aylarca hapis yattı. 1951 TKP davasında da tutuklandı ve yargılandı. Yedi yıl hapis ve sürgün cezasına çarptırıldı. 1957’de cezaevindeyken Sevim Tan ile evlendi. 1959 ve 1961’de iki çocukları oldu.

Altmışlı yıllar Türkiye için sola açılış yıllarıydı. Belli ilkten Yeni-Yol dergisini yazdığı bir yazıdan ötürü tutuklandı aylarca hapis yattı. Bu yargılama beraatle sonuçlandı. Yazı yazmaya devam etti. Yön Dergisi’ne takma isimle yazılar yazdı. Altmışlı yılların ikinci yarısında eski tüfekler kendi dergilerini yayınlama olanağına kavuştular. Belli Dev-Genç’in ideolojik organları sayılan “Türk Solu” ve “Aydınlık” dergilerinin yayınlanmasında aktif olarak çalıştı. Bu dönemde de yazılar ve konferanslar yüzünden birkaç kez tutuklandı ve aylarca hapis yattı.

Belli 1971 darbesi ile birlikte ilegaliteye geçti. Filistin Kurtuluş Örgütü’ne konuk oldu. 1972 başında yurda döndü. Aynı yıl tekrar yurtdışına çıkmak zorunda kaldı. Almanya’da Yurtsever Dergisi’nin çalışmalarına katıldı. 1973’de Türkiye’ye döndü.

Belli 1974 af yasasının çıkması üçerine arkadaşlarıyla birlikte Türkiye Emekçi Partisi’ni kurdu. (TKP) Devlet Güvenlik Mahkemesi yetkesi olmadığı halde partiyi kapamaya varacak girişimlerde bulunmasına karşı çıktığı için Belli bir kez daha cezaevine girdi ve altı ay tututlu kaldı. Yetmişli yılların sonlarında yayınlanan iki parti organı “Emekçi” ve “Bağımsız Türkiye” TEP çizgisini yani bağımsızlık, demokrasi ve sosyalizmi savunuyordu.

1979 Nisan’ında Kontr-Gerilla emrinde bir profesyonel katil Mihri Belli’ye suikast girişiminde bulundu. Belli ağır yaralandı.

1980 Mayıs’ında, darbeden beş ay önce, TEP Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı. 12 Eylül döneminde yöneticileri yargılandılar. Dava 1987’de beraatle sonuçlandı.

Belli 12 Eylül darbesi üzerine bir kez daha illegaliteye geçti. 1981 güzünde yurtdışına çıktı. Makaleler, kitaplar yazdı. Demokratik çözümü demokrasinin birinci şartı saydığı Kürt sorunu üzerinde özellikle durduğu konulardandır. Mihri ve Sevim Belli uzun yıllar İsveç’te yaşadılar. Halen Paris ve Türkiye’de yaşıyorlar.

BAZI YAPITLARI:

• “Türk-Yunan Nüfus Mübadelesinin Ekonomik Sonuçları” – 1940 (İngilizce)
• “Yazılar” – 1969
• “Milli Demokratik Devrim” – 1970
• “Devrimci Hareketimizin Eleştirisi” – 1972
• “TKP’nin Tarihsel Konumu” – 1976
• “Bine Analyse Der Turkischen Linken – 1982
• “Rigas’ın Dediği” – 1983
• “İnsanlar Tanıdım” - 1990
• “Esas Hadise O Kiraz Ağaçları” – 2002